Najciekawsze artykuły
   W Naszym serwisie

Redakcja

Siła-wiedzy

ul. Bursztynowa 31
20-576 Lublin

tel: 606 281 023
tel: 81 473 2011

email: kontakt@sitte.pl

Partnerzy:

banner cpi

Aktualności

Warsztaty "PISANIE ARTYKUŁÓW NAUKOWYCH",

Warszawa, 21 stycznia 2016r Uczestnicy warsztatów nabędą praktyczną wiedzę i umiejętności z zakresu publikowania naukowego. Poznają metody efektywnego pisania pozwalające na przygotowanie i wysłanie artykułów naukowych do międzynarodowych czasopism. Więcej…

Gdzie szukać dobrej sali weselnej?

Wesele to takie wydarzenie w życiu rodziny, które z jednej strony jest wyjątkowym przeżyciem i przywodzi po latach cudowne wspomnienia, z drugiej zaś może przysporzyć nie lada stresu. Zwłaszcza, jeśli państwo młodzi i rodzice nazbyt intensywnie zaangażowali się w przygotowania do imprezy. Jeżeli na tym etapie cokolwiek pójdzie źle, skutki mogą zakłócić przebieg uroczystości. Co zatem robić, by wesele było udane? Znaleźć dobrą salę weselną! Więcej…

Realne rozmowy, wirtualny telefon

Internet i popularyzacja usług internetowych zrewolucjonizowały sferę komunikacji biznesowej i prywatnej. Obecnie coraz powszechniejsza staje się telefonia wirtualna.   Więcej…

Czy Kraje Bałtyckie to popularny kierunek dostarczania przesyłek kurierskich?

Wysyłanie przesyłek za pośrednictwem firm kurierskich jest bardzo popularną, a zarazem wygodną opcją, jeśli zależy nam na szybkim dostarczeniu przesyłki. Przed nadaniem przesyłka zawsze powinna być odpowiednio zapakowana, aby zapobiec ewentualnemu uszkodzeniu w trakcie podróży. W przypadku niewłaściwego zapakowania i zabezpieczenia paczki, kurier może odmówić jej przyjęcia. Morskie i lądowe przesyłki kurierskie zostają dostarczone do celu zazwyczaj w ciągu siedmiu dni. Czas ten może być jednak ulec zmianie, w zależności od tego, dokąd wysyłamy paczkę. Czy często wysyła się przesyłki do Krajów Bałtyckich? Więcej…

Automatyka do rolet. Praktyczna nowoczesność

Rolety to jeden z najpopularniejszych sposobów na zaciemnianie pomieszczeń w domach i mieszkaniach. Obecnie coraz częściej sprzedaje się je wraz z całym pakietem automatycznym, który umożliwia wygodne sterowanie. W poniższym artykule przeczytacie o zaletach korzystania z rolet automatycznych oraz o innych informacjach, które trzeba wiedzieć przed ich zakupem. Więcej…
Autotransfuzja czyli czy można być krwiodawcą dla samego siebie?

Przetaczanie krwi i jej składników wyzwala niejednokrotnie skrajne emocje. Z jednej strony ratuje życie jednak jest obarczone pewnym ryzykiem. Przede wszystkim ryzykiem przeniesienia zakażeń chorób przenoszonych drogą krwi oraz możliwością wystąpienia powikłań poprzetoczeniowych inaczej mówiąc reakcji niepożądanych. Niejednokrotnie należy przezwyciężyć strach pacjenta przed podaniem krwi jako ludzkiej tkanki, a czasami uszanować przekonania religijne, które zakazują podawania krwi.

Brak zgody pacjenta na przetoczenie krwi, szczególnie w stanach zagrażających życiu budzi zrozumiałe kontrowersje moralne i etyczne. Kwestia ta na szczęście została uregulowana w prawie medycznym, oraz ustawie o zawodzie lekarza i lekarza dentysty.

Dorosły pacjent musi wyrazić zgodę na przetaczanie składników krwi, w przypadku osoby małoletniej zgodę wyrażają opiekunowie ustawowi. W przypadku braku zgody na przetaczanie krwi i jej składników musi być ona wyrażona na piśmie zarówno w stosunku do osoby pełnoletniej jak i małoletniej.

Czy mamy inne możliwości terapeutyczne? Jak zastąpić obcą krew?

Autotransfuzja szczególny rodzaj donacji.

Autotransfuzja (transfuzja autologiczna) jest to zabieg przetoczenia krwi lub jej składników, w którym chory jest jednocześnie dawcą i biorcą. W wybranych grupach chorych ten rodzaj donacji może ograniczyć stosowanie krwi allogenicznej (pochodzącej od obcej osoby).

Autotransfuzja jest bezpieczną metoda leczenia krwią pozwalająca na uniknięcie ryzyka związanego z wytworzeniem przeciwciał odpornościowych ( immunizacja), przeniesieniem chorób wirusowych, wystąpieniem innych powikłań poprzetoczeniowych. Dodatkowo autotransfuzja jest cennym źródłem krwi dla osób już zimmunizowanych, dla których trudno uzyskać krew zgodną grupowo.

Rodzaje autotransfuzji

W praktyce klinicznej stosuje się następujące rodzaje autotransfuzji:

  • Przedoperacyjne pobranie krwi chorego (donacja przedoperacyjna)
  • hemodilucję śródoperacyjną
  • Przetoczenie krwi własnej wynaczynionej z pola operacyjnego lub z drenażu rany operacyjnej

Każda z wyżej wymienionych metod powinna być zastosowana w zależności od stanu klinicznego chorego, rodzaju zabiegu operacyjnego i jego metody a także biorąc pod uwagę korzyści i zagrożenia. Niezależnie od rodzaju autotransfuzji zasadniczym wskaźnikiem do jej wykonania jest prognozowana konieczność przetoczenia jednej lub kilku jednostek krwi allogenicznej.

Autotransfuzja przedoperacyjna

Osoby kwalifikowane do przedoperacyjnej donacji krwi własnej nie muszą spełniać wszystkich kryteriów wymaganych dla ogółu krwiodawców. Wskazania i przeciwskazania do wykonania zabiegu ustala lekarz prowadzący. Decyzję, czy stan chorego pozwala na pobranie wymaganej objętości krwi, podejmuje lekarz Stacji Krwiodawstwa nadzorujący zabieg.

W przypadku autotransfuzji nie obowiązują normy wieku. Czynnikiem decydującym jest stan zdrowia pacjenta. U osób po 70 roku życia należy zwrócić szczególną uwagę stan układu sercowo-naczyniowego i krążenia mózgowego. Małoletni pacjenci mogą być kwalifikowani do zabiegu pobrania pod warunkiem uzyskania pisemnej zgody opiekunów ustawowych. Nie ustalono ściśle dolnej granicy wieku jednak trzeba brać pod uwagę możliwość współpracy dziecka podczas zabiegu i możliwości techniczne (dostęp do żyły). Zwykle konieczne jest też skompensowanie utraconej objętości krwi, przetaczaniem płynów infuzyjnych osoczozastępczych.

W przypadku kobiet ciężarnych decydujący jest prawidłowy przebieg ciąży oraz zgoda prowadzącego lekarza ginekologa-położnika. Donacja autologiczna ciężarnej może być wykorzystana w razie konieczności jako transfuzja dopłodowa lub po porodzie naturalnym bądź cesarskim cięciu, w celu uzupełnienia utraconej krwi.

U wszystkich oób kwalifikowanych do autotransfuzji objętość pobieranej krwi jest uzależniona od masy ciała. U osób ważących mniej niż 50 kg, objętość pobranej w celu autotransfuzji krwi nie powinna przekraczać 12% objętości krwi krążącej ( około 8 ml/kg masy ciała)

Przeciwskazaniami do pobrania krwi autologicznej są:

  • stężenie hemoglobiny poniżej 100g/L . W przypadku gdy stężenie hemoglobiny wynosi 100-110 g/L wskazania powinny być ustalone indywidualnie i uzależnione od przyczyn niedokrwistości i ilości wymaganych donacji.
  • Obecność markerów chorób wirusowych (HBV, HCV, HIV) u osoby kwalifikowanej nie jest bezwzględnym przeciwskazaniem
  • aktywne zakażenie bakteryjne u osoby kwalifikowanej
  • niestabilna choroba wieńcowa, ciężkie zwężenie aorty, niekontrolowane nadciśnienie tętnicze, przebyty ostatnio zawał serca, niewydolność krążenia mózgowego
  • do zabiegu nie powinny być kwalifikowane osoby ze zdiagnozowanym guzem mózgu, oraz z padaczką

Pobranie i dalsze postępowanie z autotransfuzją:

Pobranie krwi własnej może odbywać się co 3-7 dni jeżeli tylko stężenie hemoglobiny jak i hematokrytu nie spada poniżej dopuszczalnych wartości. Ostatnie pobranie należy przeprowadzić co najmniej 72 godziny przed planowanym zabiegiem operacyjnym.

U wszystkich chorych, u których planuje się pobranie więcej niż jednej jednostki krwi własnej, należy przed rozpoczęciem cyklu pobierania rozpocząć suplementację doustnych preparatów żelaza. Należy ją kontynuować do czasu zabiegu operacyjnego a nawet dłużej. Można w razie konieczności rozważyć podawanie erytropoetyny.

Po pobraniu autotransfuzji sposób postępowania z pojemnikami w Stacji Krwiodawstwa jest analogiczny jak w przypadku krwi allogenicznej. Badania serologiczne i wirusologiczne są wykonywane jak w przypadku innych dawców krwi z tym wyjątkiem, że nie ma konieczności wykonywania badań obecności materiału genetycznego wirusów HIV, HBV i HCV metodami biologii molekularnej.

Z tej też przyczyny a także z powodu mniej restrykcyjnej kwalifikacji lekarskiej nie ma możliwości przetoczenia krwi pobranej w celu autotransfuzji innemu biorcy.

Pojemniki są oznakowane wyraźnie jako autotransfuzja na etykiecie z wyszczególnieniem imienia i nazwiska oraz daty urodzenia dawcy/biorcy.

Warunki przechowywania i termin ważności krwi autologicznej są identyczne jak w przypadku pozostałych jednostek krwi. Jednak ze względu na specyfikę składnika przechowywanie odbywa się w specjalnie do tego celu przygotowanych i oznakowanych urządzeniach.

Przetaczanie krwi autologicznej podlega takim samym zasadom jak dla krwi allogenicznej, zarówno jak chodzi o wykonanie próby zgodności serologicznej jak i prawidłową identyfikację biorcy, oraz jego obserwację podczas zabiegu przetoczenia.

Niewykorzystany składnik autologiczny nie może być przekazany innemu biorcy, należy go przekazać do utylizacji zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Hemodilucja śródoperacyjna

Hemodilucja normowolemiczna jest metodą autotransfuzji polegającą na pobraniu tuż przed zabiegiem operacyjnym krwi pełnej chorego z równoczesnym wyrównaniem objetosci krwi krążącej.  Najczęściej stosowanymi płynami w hemodilucji są krystaloidy ( płyn Ringera, płyn wieloelektrolitowy, 0,9% roztwór NaCl) i roztwory koloidów (dekstrany, albuminy).

Krew jest pobierana od chorego zwykle już po zastosowaniu znieczulenia ogólnego do standardowych stosowanych pojemników na krew.

Liczba pobranych jednorazowo jednostek krwi zależy od: szacowanej objętości utraty krwi podczas zabiegu operacyjnego, stężenia hemoglobiny i wartości hematokrytu, całkowitej objętości krwi chorego oraz stanu klinicznego chorego.

Szczególną zaletą hemodilucji normowolemicznej jest mniejsza utrata krwinek czerwonych, ponieważ chory traci śródoperacyjnie krew o niższym wskaźniku hematokrytu.

Metoda ta wymusza dodatkowe monitorowanie chorego ale pozwala zachować pełna funkcję krwinek czerwonych i płytkowych oraz czynników krzepnięcia.

Pobraną krew przetacza się choremu tuż po zakończonym zabiegu chirurgicznym zaczynając od jednostki ostatnio pobranej.

Kwalifikacja chorego do tej metody autotransfuzji przebiega podobie jak do donacji przedoperacyjnej, a kryteria jakie powinien spełniać to:

  • prawdopodobieństwo konieczności przetoczenia przekraczające 10%
  • spodziewana znaczna utrata krwi krążącej ok. 20%
  • stężenie hemoglobiny przedoperacyjne ≥ 120 g/L

Przeciwskazaniami są:

  • poważne choroby układu krążenia, płuc i wątroby
  • zaburzenia czynności nerek
  • zakażenia bakteryjne lub duże ryzyko ich wystąpienia

Przetoczenie krwi własnej wynaczynionej

Krew wynaczyniona śródoperacyjnie

Jest to metoda autotransfuzji polegajaca na przetoczeniu krwi własnej chorego wynaczynionej śródoperacyjnie i odzyskanej z pola operacyjnego. Wykazano, że krwinki czerwone odzyskane z pola operacyjnego maja porównywalna zdolność przenoszenia tlenu jak krwinki z donacji allogenicznej w koncentratach krwinek. Metoda ta jest ograniczona do zabiegów chirurgicznych, w których jest spodziewana utrata krwi powyżej 20% objętości krwi krążącej, a chorym poddanym zabiegom przewiduje sie podanie więcej niż 1 jednostki koncentratu krwinek czerwonych.

Ten typ autotransfuzji nie ma ograniczeń wiekowych pacjentów, może być ona stosowana w pediatrii. Przeciwskazaniami jest stosowanie płukania w polu operacyjnym środkami odkażającymi miejscowo, stosowanie substancji o właściwościach prokoagulacyjnych. Ograniczeniem w wykorzystaniu tej metody jest zanieczyszczenie bakteryjne krwi wynaczynionej, szczególnie w zabiegach u chorych po rozległych uszkodzeniach jamy brzusznej z uszkodzeniem przewodu pokarmowego. A także możliwość przetoczenia komórek nowotworowych u chorych operowanych z powodów nowotworu ponieważ stwarza to możliwość zagrożenia przerzutami.

Krew wynaczyniona pooperacyjnie

Ta metoda polega na odzyskaniu i zwrotnym przetoczeniu krwi z drenażu chirurgicznego. Krew jest przetaczana zwrotnie przez mikrofiltry bezpośrednio po pobraniu lub przetoczenie jest poprzedzone przemyciem erytrocytów. Metoda ta jest skuteczna i bezpieczna w przypadku dużego krwawienia z rany pooperacyjnej. Metoda bezpieczna jeżeli zastosuje się filtrowanie odzyskanej krwi.

Jednak jest obarczona pewnym ryzykiem, może powodować wystąpienie gorączki, posocznicy poprzetoczeniowej, uszkodzenia nerek oraz zespołu rozsianego wykrzepiania wewnętrznego (DIC)

Podsumowanie

Na przytoczonych przykładach widać, że sytuacja w której biorca jest równocześnie dawcą jest realna. Ograniczeniem w przypadku metod autotransfuzji środoperacyjnych i pooperacyjnych może być brak odpowiedniego sprzętu w oddziałach szpitalnych i na blokach operacyjnych. A także brak odpowiednio przygotowanej kadry do przeprowadzenia tego typu zabiegów.

Autotransfuzja przedoperacyjna dokonana w Centrach Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa wydaje się być najskuteczniejszą metodą zabezpieczenia sobie krwi do transfuzji. Jeżeli w związku z naszymi przekonaniami religijnymi bądź innymi nie chcemy aby przetaczano nam krew od obcego dawcy to warto przed planowym zabiegiem operacyjnym porozmawiać z lekarzem kierującym o tej procedurze a tym samym zapewnić sobie bezpieczeństwo przetoczenia i zniwelować ryzyko odwołania zabiegu z powodu braku krwi.

Bibliografia:

  • Leczenie krwią. Podręcznik dla studiów medycznych. A. Krawczyk, T. Niechwiadowicz-Czapka. Wydanie I, PZWL, Warszawa 2022
  • Transfuzjologia Kliniczna .Korsak J., Łętowska M., Alfa-medica Press 2009
  • Zbiór przepisów dla placówek służby krwi, pod red. J. Sabińskiego i M. Łętowskiej, Wydanie II, Warszawa 2000

autor: Elżbieta Karpierz

Polecamy także:

Jak wyglądają egzaminy zawodowe dla techników farmaceutycznych?

Nieodzownym krokiem do uzyskania uprawnień technika farmaceuty jest zdanie egzaminu zawodowego. Jak wygląda taki egzamin i czy trudno go zdać? Sprawdźcie szczegóły w naszym artykule. Więcej…

Wyścig konsol

Dwie najpotężniejsze konsole na rynku i odwieczne pytanie: Xbox czy PlayStation? Ten problem spokojnie można określić klasyką gatunku. Chyba każdy kto interesował się tematem gier albo konsol , albo po prostu rodzic pociech które lubią gry, spotkał się z podobnym problemem. Na rynku tak de facto nie ma lepszego wyboru, a bynajmniej inne dostępne oferty nie dadzą takich możliwości jak Microsoft czy Sony. Więcej…

Informacje wbudowane w rafy koralowe

Wiemy, że na podstawie naturalnych pierścieni, widocznych w środku pnia drzewa, można w trywialny sposób obliczyć, jak wiele lat liczy dany okaz. Analogiczne zjawisko działa też w koloniach koralowców. Szkielety poszczególnych korali kryją w sobie pierścienie, których istnienie odzwierciedla długość życia a zarazem zapewnia możliwość zobaczenia przeszłości tych interesujących organizmów. Więcej…

Wspólne doświadczenia - społeczność na koncertach muzyki klasycznej

Muzyka klasyczna, chociaż czasami definiowana jako niedostępna, jest zarzewiem spektakularnych doznań dźwiękowych o wielkim oddziaływaniu na człowieczy rozum i system. Cenne przejawy tej formy artyzmu okazują się niepodważalne, a systematyczne słuchanie muzyki klasycznej jest w stanie dostarczyć mnogie korzyści dla zdrowia psychicznego, rozkwitu procesu myślenia i postępu społecznego. W niniejszym materiale naświetlamy zasadnicze argumenty, w jakim celu wskazane jest pozwolić się ponieść kompozycji muzyki klasycznej. Więcej…

Na czym polega wegetarianizm?

Wegetarianizm to forma żywienia, w którym nie spożywa się mięsa, ryb i pozostałych produktów odzwierzęcych. Zasadniczym składnikiem menu są artykuły pochodzenia roślinnego czyli: warzywa, owoce, zboża, orzechy, rośliny strączkowe. W niektórych przypadkach spożywa się jaja i produkty mleczne. Ostatnimi czasy wegetarianizm stał się szalenie atrakcyjnym stylem życia, choć w krajach Bliskiego Wschodu i Indiach niejedzenie mięsa dominuje od bardzo dawna. Sam wegetarianizm jest zróżnicowany, pojawia wiele wersji i wielorakich sposobów odżywiania spowodowanych odmiennymi przesłankami, takimi jak: przekonania moralne, warunki środowiskowe, powody zdrowotne, religijne, kulturowe, czy ekonomiczne. Wobec tego można również mówić o przeróżnych skutkach, niedostatkach albo innych konsekwencjach wynikających z wegetarianizmu. Spróbujmy zatem uporządkować informacje na temat wegetarianizmu i pokazać korzyści i mankamenty takiej diety. Więcej…