Ołów od lat nosi piętno pierwiastka toksycznego, dlatego nie cieszy się dużym powodzeniem w bezpośrednim otoczeniu człowieka. W wielu przypadkach jednak bywa materiałem niezwykle cennym i niezastąpionym. Decydują o tym jego wyjątkowe właściwości. Gdzie wykorzystuje się produkty z ołowiu?
Pozyskiwanie ołowiu i jego właściwości
Ołów to pierwiastek chemiczny charakteryzujący się szarą barwą i dużym ciężarem. Jego cechą jest miękkość, co oznacza, że jest stosunkowo wygodny do formowania. To również pierwiastek o dużej odporności chemicznej, w szczególności na kwas siarkowy – warunkiem jest brak dostępu tlenu. Ta wyjątkowa cecha sprawia, że ołów bywa niezastąpiony w produkcji pojemników i płyt stanowiących elementy instalacji chemicznych. Temperatura topnienia ołowiu wynosi jedynie 327°C, a większość dostępnych na rynku surowych produktów powstaje w procesie walcowania lub wyciskania. Przykładem są oferowane przez sklep Hart Metale taśmy ołowiane o różnej szerokości.
W procesach produkcyjnych do pozyskiwania czystego pierwiastka wykorzystywane są związki ołowiu, wśród których pierwszeństwo ma siarczek, zawierający około 86% Pb. Występujące w naturze rudy siarczkowe zawierają go jednak znacznie mniej, dlatego poddaje się je procesowi flotacji. Powstałe koncentraty mają już 35-75% ołowiu. Miękkość tego pierwiastka sprawia, że doskonale nadaje się on do walcowania nawet do bardzo cienkich arkuszy. Nie kwalifikuje się on jednak do produkcji drutu. W celu zwiększenia wytrzymałości materiału stosuje się dodatki w postaci arsenu, antymonu lub cynku. Blachy i elementy ołowiane można łatwo spawać i lutować.
Typowe zastosowania ołowiu
Z uwagi na odporność chemiczną jednym z popularniejszych zastosowań produktów ołowianych są akumulatory samochodowe. W szczelnie zamkniętym, pozbawionym tlenu środowisku płyta ołowiana zanurzona w kwasie zachowuje swoją niezmienność przez wiele lat, wpływając tym samym na żywotność akumulatora. Metaliczny ołów stosowany jest też w przemyśle chemicznym przy produkcji kwasu siarkowego, a także wapna bielącego i celulozy. Ołowianymi blachami wykłada się wnętrza komór i panwi. Inne tego typu zastosowania związane z użytkowaniem kwasów i środków chemicznych to m.in. gazociągi, rurociągi do przesyłu kwasu siarkowego, siarkawego i fosforowego, do układania przewodów elektrycznych.
Ważną cechą metalu jest również jego odporność na korozję, dzięki czemu doskonale znosi umieszczenie w wilgotnym środowisku. Poza kanalizacją i podwodnymi rurociągami płyty ołowiane stosowane są jako zabezpieczenie radiacyjne w laboratoriach i pracowniach RTG.
Szeroko wykorzystuje się różne związki ołowiu:
- dodatek antymonu utwardza metal, pozwalając na wykonywanie czcionek,
- arsen dodaje płynności, dzięki czemu łatwo odlewa się z niego śrut myśliwski,
- tlenek ołowiu stosuje się w produkcji szkła przepuszczającego promienie UV, a także jako czerwony barwnik,
- tetraetyloołów jest składnikiem wielu paliw, zapobiegając wybuchom.
